Yükleniyor...

Yasal Ve Sosyal Haklar

Rapor Süreci

 

Soru: Otizm Spektrum Bozukluğu tanısı almış bir bireyin ailesinin yasal ve sosyal haklardan yararlanabilmesi için yapacağı ilk şey ne olmalı?
Cevap: Öncelikle Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip bireyin tanıyı belgelendirilmesi gerekmektedir. İlk aşama çocuk psikiyatristi tarafından yapılacak muayene ve tanıdır. Sonrasında çocuk psikiyatrisi servisi bulunan, sağlık kurulu raporu vermeye yetkili devlet hastanesi ya da üniversite hastanesinden sağlık kurulu raporu çıkarılmalıdır.

Soru: Sağlık Kurulu rapor süreleri ne kadardır?
Cevap: Raporlar sürekli ya da belirli süreli olarak çıkmaktadır. Belirli süreli olan raporlarda süre bitiminde rapor yenilenmelidir. Süre bitene kadar rapor yenilenmesi yapılmamaktadır.

Soru: Sağlık Kurulu raporunda neler belirtilmektedir?
Cevap: Heyet raporunda tanı veya tanılar engellilik oranı ve süre belirtilmektedir. Aileler faydalanmak istedikleri hak doğrultusunda engelli sağlık raporunun arkasına eğitim, vergi indirimi vb. yerler işaretlenmektedir.

Soru: Her hak başvurusu için ayrı rapor gerekir mi?
Cevap: Birden fazla haktan yararlanılması için ayrı ayrı rapor çıkarılmasına gerek yoktur. Hastaneden “aslı gibidir” kaşeli çoğaltılarak aileye teslim edilmektedir.

Soru: Ailelerin engelli sağlık kurulu raporuna itiraz etme hakkı var mıdır?
Cevap: Evet vardır. Aileler itirazlarını il sağlık müdürlüğüne yaparlar, ikinci raporunda aynı çıkması halinde il sağlık müdürlüğü bireyi hakem hastaneye gönderir.

Soru: Engelli sağlık kurulu raporu için ücret ödenir mi?
Cevap: Hayır ücret ödemesi yapılmamaktadır.

Soru: Engelli sağlık kurulu raporu ne kadar sürede çıkar?
Cevap: Yönetmelik gereği başvurudan itibaren 20 gün içerisinde rapor teslim edilmektedir.

Soru: Engelli sağlık kurulu raporu hangi sağlık birimlerinden çıkarılabilir?
Cevap: Sağlık Kurulu raporu vermeye yetkili çocuk psikiyatristi bulunan hastanelerden çıkarılabilir. Raporların aslı veya aslı gibidir onaylı olanları geçerlidir.

 

Sağlık

 

Soru: Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip bireyler sağlık hizmetlerinden nasıl yararlanabilirler?
Cevap: 18 yaşına kadar genel sağlık sigortası kapsamında ücretsiz yararlanırlar.18 yaş üstü bireyler ailenin sigortasından ya da yoksa yeşil kart uygulaması yoluyla ücretsiz yararlanırlar.

Soru: Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip bireyler özel diş tedavi merkezlerinden yararlanabilirler mi?
Cevap: Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip bireyler sevk olmadan da diş tedavileri hizmetini özel sağlık hizmeti veren kişi ve kurumlardan ücretsiz alabilirler. Diş tedavisi: 07.09.2009 tarihli bir genelge ile % 40 ve üzerinde engelli raporu bulunan kişiler diş tedavileri için tüm sağlık kurum ve kuruluşlarına veya serbest diş hekimlerine doğrudan başvurabileceklerdir. Genelgeye göre, lokal anestezi altında gerçekleştirilemeyen ve genel anestezi gerektiren durumlarda da, bu durum ve kişinin özür durumu belgelendirildiği takdirde sosyal güvenlik kurumundan masrafların karşılanması talep edilebilecektir. Ödemeler Tür Diş Hekimleri odası asgari ücret tarifesinde yer alan fiyatları tavan olmak üzere yapılan işleme ait fatura bedelini aşmamak şartıyla ödenecektir.

Soru: Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip bireylerin hastane ve sağlık birimlerinde muayene önceliği var mıdır?
Cevap: Evet muayene, tetkikler, vb. işlemlerde sıra önceliği bulunmaktadır.

 

Eğitim

 

Soru: Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip bireyler için eğitim hizmetlerinin önemi nedir?
Cevap: Otizm Spektrum Bozukluğu’nun bugün için geçerli bilimsel en etkili tedavi yöntemi özel eğitimdir.

Soru: Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip bireylerin eğitimi kaç yaşında başlamaktadır?
Cevap: Erken tanı ve eğitimin önemi nedeni ile hastane tanısı alındığı andan itibaren özel eğitime başlanılmasında fayda vardır.

Soru: Eğitim süreci nasıl başlamaktadır?
Cevap: Engelli sağlık kurulu raporu çıktıktan sonra aile ikametgâhının bulunduğu, eğer okul kaydı varsa okulun bağlı olduğu Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı Rehberlik ve Araştırma Merkezi’ne (RAM) başvurmalıdır. Buradan alınacak Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu doğrultusunda özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinden destek eğitimi almaya başlayabilir. RAM raporları 1 ya da 2 yıllık verilmektedir. Rapor 2 yıllık çıkmış ise 1. yılın sonunda değerlendirme yapılmaktadır. Rapor süresi bitiminde kurul kararıyla her yıl için yenileme yapılmaktadır.

Hastane raporunun süresi bitmeden aile RAM’a başvurursa RAM raporu yenilenmektedir.

Soru: Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu doğrultusunda alınacak destek eğitimi ücretli midir?
Cevap: Destek eğitim ücretinin aylık 8 seans bireysel 4 saat grup eğitimi ücreti Maliye Bakanlığı’nca Milli Eğitim Bakanlığı’na aktarılan ödenekten karşılanmaktadır. Bunun üstünde alınan eğitim ücreti aile tarafından karşılanmaktadır.

Soru: Sigortası olmayan ailelerin çocukları da bu hizmetten yararlanabilir mi?
Cevap: Sosyal güvencesi olsun olmasın tüm Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip bireyler yararlanabilmektedir.

Soru: Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu’na itiraz edilebilir mi?
Cevap: Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu’nun bir üyesi de ailedir. Ailenin itiraz etme hakkı bulunmaktadır.

Soru: Destek eğitimi dışında örgün eğitime Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip bireyin katılımı nasıl gerçekleşmektedir?
Cevap: Anaokuluna veya ilkokula kayıt doğrudan yaptırılabilir. Okul idaresinin Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip bireyi kaydetmeme gibi bir seçeneği bulunmamaktadır. Kayıt dönemine bakılmaksızın engelli bireylerin okul kaydı yapılmaktadır.

Soru: Kaynaştırma kararını kim verir?
Cevap: RAM’larca verilir. Rehberlik ve araştırma merkezinin kararı doğrultusunda kaynaştırma sınıflarında eğitim verilir. RAM’larca verilen raporlar okul idarelerini bağlayıcıdır.

Soru: Velilerin okul seçme hakkı var mıdır?
Cevap: Özel eğitim raporu olan Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip bireyler ikametgâh dışındaki okullara da nakillerini yaptırma seçeneğine ve hakkına sahiptir.

Soru: Kaynaştırma öğrencileri için nasıl düzenlemeler yapılmaktadır?
Cevap: Yönetmelik ve genelgeler gereği okul idaresi kaynaştırma öğrencisi ile ilgili her türlü ortamı sağlamakla yükümlüdür. Sınıfta oturacağı yerden sınav usulü de dahil alınacak önlemlerle ilgili yasal düzenlemeler 573 sayılı Özel Eğitim Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararnamede ve Milli Eğitim Bakanlığının 2008/60 sayılı genelgesinde mevcuttur. Kaynaştırma öğrencilerinin bireysel eğitim planlarını hazırlama sorumluluğu resmi okul öğretmenlerine aittir.

Soru: Merkezi sınav sisteminde nasıl düzenlemeler mevcuttur?
Cevap: Önceden RAM’lara başvurmak suretiyle öğrencinin özelliklerine uygun gerekli sınav önlemleri alınır.

Soru: Halk Eğitim Merkezleri’nden nasıl yararlanılabilir?
Cevap: Engellilere yönelik Halk Eğitim Merkezleri’nde çeşitli mesleki eğitim programları düzenlenebilmektedir. Bu hizmetten faydalanan % 40 ve üzeri engellilerden, herhangi bir ücret alınmamaktadır.

 

İstihdam

 

Soru: Eğitim sonrası süreçte Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip bireylerin istihdam süreçleri nasıldır?
Cevap: Kamu ve özel sektörde engellilik kontenjanları kapsamında çalışabilir durumda olan OSB’li bireyler istihdam edilebilir. Ancak gelişimlerine uygun ve korumalı işyerlerinde çalışmaları sağlanmalıdır. Engelli bireyleri istihdam eden firmalara devlet tarafından çeşitli teşvikler verilmektedir.

 

Emeklilik

 

 

Soru: Çalışabilir durumda olan Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip bir bireyin emeklilik şartları nelerdir?
Cevap: % 80 engellilik oranı ile 15 Yıl süre 3960 gün prim ödeme , % 40 engellilik oranı ile 18 yıl süre 4680 gün prim ödeme koşulu ile emeklilik hakkı kazanabilmektedirler.

Soru: Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip birey ailesi erken emeklilik hakkına sahip midir?
Cevap: Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip birey annesi 01.10.2008 tarihinden sonrası için 4 yıla 1 yıl oranında erken emeklilik ve prim yeterliliği hakkına sahiptir. Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip birey babalarının erken emeklilik hakkı ile ilgili çalışmalar sürdürülmektedir.

 

Araç Alımı

 

Soru: Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip birey ailesine taşıt alımında ne gibi haklar sağlanmaktadır?
Cevap: Otizm Spektrum Bozukluğu oranı dışında ek özür ilavesi ile rapor oranı % 90 olan Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip birey aileleri taşıt alımlarında ÖTV vergisinden ve yıllık motorlu taşıt vergisinden muaftır. Alınan araç Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip birey üzerine kaydedilir. 5 yıldan önce satılması halinde ÖTV ödenir. Bu araçları Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip bireylerin 3.dereceye kadar akrabaları kullanabilir.

Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip birey adına kayıtlı araçlar engelliler için ayrılmış park yerlerinden öncelikli ve ücretsiz olarak faydalanır.

Vergi İndirimi – Vergi İstisnası                     

Soru: Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip birey ve ailelerinin diğer vergi indirim ve istisnası hakları nelerdir?
Cevap: Kendisi engelli veya bakmakla yükümlü engelli olan ücretli çalışan veya serbest meslek erbabı kişiler engel derecelerine göre % 40 (1.derece) % 60 (2. derece) % 80 (3.derece) olarak değerlendirilerek gelir vergisi indiriminden yaralanabilirler. Eğitim vb. amaçlı engelli bireyin ihtiyacı olan araç gereç alımlarında K.D.V. den muaftırlar. Engelli birey üzerine kayıtlı 200 metrekareyi geçmeyen tek konut içinde emlak vergisi muafiyeti uygulanmaktadır.

 

Ulaşım

 

Soru: Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip bireylere ve refakatçilerine ulaşım konusunda tanınan haklar nelerdir?
Cevap: Engellilik oranlarına göre bireyler şehir içi toplu taşıma hizmetinden ücretsiz yararlanmaktadır. Refakatçı gereksinimi bulunan engelli bireylerin refakatçıları da kriterler doğrultusunda bu haktan faydalanmaktadır.

Demiryolları ve denizyolları hizmetinden de ücretsiz yararlanılmaktadır.

Karayolu taşımacılık kanunu gereği otobüs firmaları bilet tutarı üzerinden % 50 indirim yapmak zorundadır.

Türk Hava Yolları iç ve dış hat seferlerinde geçerli kimi ücretlerde (her türlü ücret üzerinden uygulanmaz), genel veya kısmi felç sonucu refakatçisiz hareket edemeyen veya kısıtlı hareket edebilen yolculara, görme engelli (% 90 ve üzerinde görme özürlüler) her iki ayağını ve/veya bacağını kullanamayan yolculara, uçak içinde herhangi bir durumda fiziksel ve/veya zihinsel nedenlerle kişisel güvenlikleri veya konforları (yemek, tuvalet, vb.) kendilerine yeterli olmak konusunda engelle karşılaşacak ve hızlı hareket etmeleri istendiğinde bunu yerine getiremeyen yolculara ve refakatçilerine iç hat seyahatlerinde % 20, dış hatlarda ise % 40 oranında “özürlü ve refakatçi indirimi” uygulanmaktadır. Söz konusu indirimler parkur ve ücret tiplerine göre farklılık arz edebilir.

Soru: Ücretsiz veya indirimli ulaşım hakkından nasıl faydalanılır?
Cevap: Ücretsiz veya indirimli ulaşım hakkından faydalanmak için Engelli Kimlik Kartı veya Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nca düzenlenen Seyahat kartının ibrazı gerekmektedir.

Ücret ödemeden yararlanılacak diğer günlük yaşam hizmetleri

Soru: Otizm Spektrum Bozukluğu’na sahip bireylerin ücretsiz veya indirimli yararlanabileceği diğer hizmetler nelerdir?
Cevap: Müze ve Ören yerleri girişleri ücretsizdir. Devlet Tiyatroları gösteri girişleri ücretsizdir.

Soru: İletişim hizmetlerinden indirimli yararlanıla bilinir mi?
Cevap: Avea – Turkcell (Destekcell) cep telefonlarında görüşme ücretlerinden indirimli olarak yararlanılabilir.

TT net internet ücretini engelli ve 1. Derece yakınlarına % 25 indirimli sunmaktadır.

3.Soru: Su faturası ücretlerinde OSB’li birey ailelerin yaralanabileceği haklar nelerdir?

Cevap: Su faturalarında farklı şehirlerdeki belediyelere bağlı olarak değişkenlik göstermek üzere % 50 – 60 oranlarında indirim yapılmaktadır.

 

Evde Bakım Desteği

 

Soru: Bakıma gereksinimi olanlara devletin sunduğu bir hizmet var mıdır?
Cevap: Ailesi ekonomik yoksunluk içinde bulunan bakıma muhtaç özürlü bireylere evlerinde veya kurumda bakım hizmeti verilmektedir. Bu hizmetlerin iki asgari ücrete kadar olan kısmı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü tarafından ödenmektedir. Yine aynı şartlarda bakımı aile bireyi ya da yakını tarafından karşılanan özürlü birey için, bakımı yapan kişiye bir asgari ücrete kadar ödeme yapılmaktadır. Bakım hizmeti ve bakım ücretinden faydalanmak için ikamet edilen yerdeki İl Aile ve Sosyal Politikalar Müdürlüğü’ne veya varsa İlçe Müdürlüğü’ne başvurmak gerekmektedir.

Soru: Evde bakım parası nedir?
Cevap: Engelli bireylerin hayatlarının idamesini evde yürütecek kişilere Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü tarafından aylık net asgari ücret miktarında verilen tutara evde bakım parası denilmektedir. Evde bakım parası özürlü bireylerin kendisine değil, bakımını üstlenen akrabası, vasisi gibi üçüncü kişilere ödenen bir meblağdır.

Soru: Evde bakım parası almanın şartları nelerdir?
Cevap: Özürlü bireylerin evde bakım parası alabilmesi için üç şart gereklidir.

Her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirleri toplamı esas alınmak suretiyle kendilerine ait veya bakmakla yükümlü olduğu birey sayısına göre kendisine düşen ortalama aylık gelir tutarının, bir aylık net asgari ücret tutarının 2/3’ünden az olduğu bakım raporu ile tespit edilmesi,
Özürlü bireyin heyet raporu veren hastanelerden alacağı özürlü sağlık kurul raporunun ağır özürlü kısmında mutlaka “evet” yazan bir ibare bulunması,
Özürlü bireyin başkasının yardımı olmadan hayatını devam ettiremeyecek şekilde bakıma muhtaç olması gerekli olduğunun bakım heyeti raporu ile tespit edilmesi.
Soru: Evde bakım parası için nereye başvurulur?
Cevap: Evde bakım parası alabilmek için özürlü bireyin ikametgâhının bulunduğu yerdeki Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü’ne veya varsa İlçe Müdürlükleri’ne başvurulması gerekmektedir. İlçe Müdürlükleri’nin bulunmadığı yerlerde ise kaymakamlıklara başvuru yapılabilir.

Soru: Evde ya da hastanede uzun süreli bakım gerektiren bireylerin çalışan yakınlarına bakım hizmeti sağlayabilmeleri için izin hakkı var mı?
Cevap:

Soru: Kurum bakımı nedir?
Cevap: Bakıma muhtaç özürlü bireyin aile yanında bakımının mümkün olmaması halinde kurumda bakım hizmeti verilir. Bakım hizmetleri Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü denetiminde yürütülmektedir. Bakıma muhtaç özürlü bireye Aile ve Sosyal Politikalar Bakım Merkezleri’nde ya da özel bakım merkezlerinde hizmet verilmektedir.

Soru: Kurum bakımı için nereye başvurulur?
Cevap: Kurum bakımı için özürlü bireyin ikametgâhının bulunduğu yerdeki Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü’ne veya varsa İlçe Müdürlükleri’ne başvurulması gerekmektedir. İlçe Müdürlükleri’nin bulunmadığı yerlerde ise kaymakamlıklara başvuru yapılabilir.

Soru: 2014 yılı için aylık bakım ücretleri ve hesaplama kriterinde belirli olan tutarlar nelerdir?
Cevap: 2014 yılında evde bakım ücretleri için uygulanacak net asgari ücret tutarı, 01/01/2014 – 30/06/2014 dönemi için 765,67 TL, 01/07/2014 – 31/12/2014 dönemi için 810,71 TL net asgari ücret (asgari geçim indirimi çıkarılmış) esas alınacak olup diğer ödeme ve hesaplamalar için kullanılacak tutarlar aşağıda belirtilmiştir.

Evde Bakım Hizmetinden Yararlananlara Ödenecek Net Asgari Ücret Özel Bakım Merkezlerinden Yatılı Olarak Yararlananlar İçin Ödenecek 2 Net Asgari Ücret (% 8 KDV dahil) Evde Bakım Hizmeti Hesaplamalarında Kullanılacak Kriter (Net Asgari Ücretin 2/3 tutarı)
1.Altı Ay 2.Altı Ay 1.Altı Ay 2.Altı Ay 1.Altı Ay 2.Altı Ay
765,67 810,71 1.531,34 1.621,42 510,44 540,47


Engelli Maaşı

 

Soru: Engelli aylığı ve bakıma muhtaç engelli aylığı kimlere bağlanır?
Cevap:

% 40-69 Özürlü Aylığı: 18 yaşından büyük ve 65 yaşından küçük olan, % 40-%69 arası özürlü olan,
Aylıktan faydalanmayacak kişiler arasında sayılmayan,
Hane içinde kişi başına düşen geliri, 2011 sayılı kanunun 1. maddesinde belirtilen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunan tutardan (2013 ikinci altı ayı 243,43 TL) az geliri olan kişilere bağlanır.
Soru: Aylıktan faydalanamayacak kişiler kimlerdir?
Cevap:

Hangi ad altında olursa olsun sosyal güvenlik kurumlarından bir gelir veya aylık hakkında faydalananlar ile isteğe bağlı prim ödeyenler dahil olmak üzere sosyal güvenlik kurumlarına uzun vadeli sigorta kolları kapsamında sigortalı olmayı gerektirecek şekilde bir işte çalışanlar,
31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 60. Maddesinin 1. Fıkrasının (g) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılanlar (Provizyon sorgusu sonucu kapsamı 60/g olarak görülenler),
Muhtaçlık sınırına eşit veya üzerinde nafaka bağlanmış veya bağlanması mümkün olanlar,
Muhtaçlık sınırına eşit veya üzerinde mahkeme kararıyla veya bir mevzuat gereği bağlanmış devamlı bir geliri bulunanlar,
Herhangi bir şekilde muhtaçlık sınırına eşit veya üzerinde devamlı gelir sağlayan ya da sağlaması mümkün olanlar,
Kamu veya özel kurum ve kuruluşlarda iaşe ve ibateleri dahil olmak üzere sürekli bakımı yapılan veya yaptırılanlar (huzurevi, bakım merkezi, vb.),
Malları ve gelirleri devredilerek bir sözleşmeyle gerçek veya tüzel kişilerce kendilerine bakılanlar.
Soru: Ödenecek aylık maaş tutarları 2014 yılı için ne kadardır?
Cevap: 2014 yılı 1.1.2014 ile 31.12.2014 tarihleri arasında geçerli 2011 aylıkları şu şekildedir:

Özürlü (%40-69) Aylığı: 849,39 TL (1 aylık miktar:283,13 TL)

Bakıma Muhtaç Özürlü (% 70 ve üstü)Aylığı: 1.274,08 TL (1 aylık miktar: 424,69 TL)

18 Yaş altı Özürlü Yakını Aylığı: 843,39 TL (1 aylık miktar: 283,13 TL)

2014 ilk altı ay için muhtaçlık sınırı: 255,22 lira

2014 ikinci altı ay için muhtaçlık sınırı ise:270,23 lira